Hoe blijf je menselijk in tijden van AI en innovatie?
De zorg voor de patiënt gebeurt al lang niet meer alleen in het ziekenhuis. De corona epidemie heeft, noodgedwongen, deze ontwikkeling versneld. In een hoog tempo zijn nieuwe technologieën beschikbaar om ‘zorg op afstand’ te ondersteunen. Dankbaar omarmen we al deze nieuwe mogelijkheden. Want personeel is schaars en de werkdruk neemt toe. Maar wat zijn de gevolgen hiervan voor het menselijk contact tussen zorgverlener en patiënt? Is dat juist niet essentieel bij het verlenen van goede zorg?
Wouter Blox, longarts, gespecialiseerd in astma, COPD en slaapgeneeskunde, is er duidelijk over: “AI en technologie brengen ons veel en helpen ons om de groeiende zorgvraag het hoofd te bieden. We kunnen echt niet meer zonder. Kijk bijvoorbeeld naar mensen met een chronische aandoening zoals astma en COPD. Deze patiënten moeten vaak jarenlang onder controle blijven. Voorheen kwamen zij regelmatig naar de polikliniek, nu kunnen we deze patiënten in de gaten houden via thuismonitoring. Dat is voor deze mensen veel minder belastend. En het biedt ons de ruimte om sneller de patiënten te zien voor wie een polikliniekbezoek wel noodzakelijk is. Daarbij weten we al dat de meeste van onze patiënten monitoring thuis prettig vinden. Het geeft ze een veilig gevoel omdat ze als het ware continu in verbinding staan met het ziekenhuis. En patiënten die echt niet overweg kunnen met de app houden hun controles in het ziekenhuis. We kijken per patiënt wat er mogelijk en nodig is.”
Patiënten positief over AI Recent onderzoek van de Patiëntenfederatie Nederland* toont aan dat patiënten overwegend positief zijn over het gebruik van AI in de zorg. Maar transparantie en uitleg zijn daarbij wel een voorwaarde. En de zorgverlener moet altijd betrokken blijven. AI moet ondersteunen, niet overnemen.
Wouter beaamt dit: “AI kan ontzettend waardevol zijn als het gaat om het ophalen van informatie uit bijvoorbeeld recente onderzoeken of nieuwe richtlijnen. Of in de spreekkamer voor het schrijven van het verslag en het uitzetten van orders. Je hebt daardoor meer tijd voor de patiënt. Maar vergeet niet dat je zelf de eindverantwoordelijkheid hebt. Jij bepaalt hoe je AI inzet en gebruikt. Zorg er dus voor dat je aan het stuur blijft, altijd.”
“Blijf zelf aan het stuur, altijd”
Belang van menselijk contact Lianne Schagen, verpleegkundige thuismonitoring, ervaart dagelijks hoe belangrijk het menselijk contact met de patiënt is: “Thuismonitoring lijkt misschien kil en afstandelijk, maar wij merken dat we juist dichter bij de patiënt komen. Want we spreken de patiënt veel vaker dan voorheen. Even een belletje tussendoor is een stuk makkelijker dan een polibezoek inplannen. Maar ook na een operatie bijvoorbeeld, hebben we meteen contact via de app. Dus door frequenter contact leren we iemand beter kennen en kunnen we beter inschatten wat er nodig is. Het geeft patiënten ook de ruimte om zorgen te delen die ze anders niet zo snel zouden bespreken. Er is bijvoorbeeld een patiënt die zich soms eenzaam voelt. Die bel ik dan wat vaker als ik even tijd heb. Dat is ook menselijk contact, alleen anders. En voor mij hoort dat ook bij het verlenen van goede zorg.”
“Maar”, vult ze aan “er zijn zeker nadelen. Een digitale foto beoordelen van een wond, is toch anders dan het zien van de wond als de patiënt in de spreekkamer is.”
Toekomst “Voor jongeren is technologie in de zorg vaak al vanzelfsprekend.” vertelt Wouter. En we gaan er met z’n allen ook steeds meer aan wennen. Vijftien jaar geleden had niemand gedacht dat we patiënten thuis zouden monitoren via een app. We groeien er dus eigenlijk in mee.
Maar voor ouderen kan het gebruik van een app nog wel eens lastig zijn. Daar moeten we begrip voor hebben en tegelijkertijd ook vertellen dat de zorg echt verandert.”
Lianne vult aan: “We moeten ook de tijd nemen om mensen op weg te helpen. Dat doen we onder andere bij het Digipunt in het ziekenhuis. Met wat geduld en een liefdevolle houding kan er veel meer dan je denkt. En dat kan geen robot van ons overnemen.”
*Patiëntenfederatie Nederland. Patiënten onder voorwaarden positief over AI in de zorg
Deel deze pagina
